PEP a sankcje: czym różni się alert PEP od trafienia na listę sankcyjną?

Alert PEP i trafienie sankcyjne odpowiadają na różne pytania. PEP oznacza status osoby zajmującej określoną funkcję publiczną i wiąże się z dodatkowymi czynnościami AML po stronie instytucji obowiązanej. Trafienie sankcyjne wskazuje na możliwe dopasowanie osoby lub podmiotu do wpisu w konkretnej liście. Jedna osoba może mieć oba oznaczenia, ale każde wymaga osobnej oceny.

Samo oznaczenie PEP nie jest wpisem sankcyjnym ani nie przesądza o zakazie współpracy. Z kolei podobieństwo nazwiska do pozycji na liście nie potwierdza jeszcze, że wpis dotyczy sprawdzanej osoby.

Dwa alerty, dwa pytania

To rozróżnienie pomaga uniknąć skrótu „PEP, czyli sankcje”. Są to niezależne kategorie. Jeżeli raport wskazuje obie przy jednej osobie, nie należy scalać ich w jeden wynik.

Co oznacza status PEP?

Polska ustawa AML definiuje osoby zajmujące eksponowane stanowiska polityczne przez rodzaj znaczącej funkcji publicznej. Wymienia między innymi szefów państw i rządów, ministrów oraz członków parlamentów; wyłącza grupy stanowisk średniego i niższego szczebla. Sama nazwa stanowiska w raporcie nie wystarcza więc do odtworzenia podstawy oznaczenia. Trzeba ustalić, jaką funkcję wskazano, z jakiego źródła pochodzi informacja i kiedy była pełniona.

Ustawa wiąże z PEP określone obowiązki instytucji obowiązanych. Przy ustalaniu statusu instytucja wdraża procedury oparte na analizie ryzyka. Gdy prowadzi relację gospodarczą z PEP, stosuje środki bezpieczeństwa finansowego i między innymi uzyskuje zgodę kadry kierowniczej wyższego szczebla, ustala źródło majątku klienta oraz pochodzenie wartości majątkowych, którymi dysponuje on w ramach relacji lub transakcji, i intensyfikuje bieżące monitorowanie. Przepisy stosuje się odpowiednio także do określonych członków rodziny i bliskich współpracowników.

Status nie znika automatycznie w dniu zakończenia funkcji. Ustawa przewiduje dalsze stosowanie środków uwzględniających ryzyko co najmniej przez 12 miesięcy, a także do czasu ustalenia przez instytucję, że osoba nie wiąże się już z wyższym ryzykiem. Dlatego przy dawnym stanowisku znaczenie mają daty i kontekst, a nie wyłącznie etykieta w bazie.

Te wymogi dotyczą instytucji obowiązanych w sytuacjach wskazanych w ustawie AML. Samo pojawienie się PEP w raporcie nie oznacza, że każda firma ma identyczny obowiązek kontroli albo że musi automatycznie zakończyć relację. O tym, jakie obowiązki dotyczą konkretnej firmy i transakcji, nie rozstrzyga sama etykieta.

Co oznacza trafienie sankcyjne?

W screeningu sankcyjnym pytanie brzmi: czy dane osoby lub podmiotu odpowiadają wpisowi w określonym wykazie i jakie środki przewiduje właściwy reżim? Alertu nie można odczytać w oderwaniu od listy i aktu, do których się odnosi; zakres środków zależy od danego reżimu.

Polska ustawa sankcyjna przewiduje listę prowadzoną przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych i publikowaną w BIP. Przy wpisie wskazuje się osobę lub podmiot oraz to, które środki mają do nich zastosowanie. Dla przykładu art. 2 rozporządzenia UE nr 269/2014 nakazuje zamrożenie środków finansowych i zasobów gospodarczych należących do, posiadanych przez lub kontrolowanych przez osoby i podmioty wymienione w załączniku I. Zakazuje też udostępniania im takich środków bezpośrednio lub pośrednio. Inne listy i przepisy mogą mieć odmienny zakres.

Alert z narzędzia screeningowego jest sygnałem do sprawdzenia konkretnego wpisu. Porównaj nie tylko nazwę, ale też dostępne identyfikatory i pozostałe dane publikowane przy pozycji. Zapisz, z której listy pochodzi wynik, kiedy ją sprawdzono i jaki środek wskazuje właściwy akt lub decyzja. Jeśli dane nie pozwalają potwierdzić tożsamości, nazwij wynik nierozstrzygniętym zamiast przedstawiać go jako potwierdzony wpis.

Jak rozdzielić oba wyniki w raporcie?

Przy każdym alercie zapisz osobno jego podstawę. Dla PEP zanotuj wskazaną funkcję, źródło informacji i datę, a następnie oceń, czy mieści się w definicji ustawowej oraz czy dana relacja podlega wymogom AML. Dla sankcji zapisz nazwę listy, właściwy reżim, datę sprawdzenia, identyfikatory użyte do porównania i środek opisany przy wpisie.

Jeżeli raport pokazuje oba alerty, sprawdź najpierw, czy dotyczą tej samej osoby. Potem prowadź dwa tory analizy: PEP odnosi się do statusu i czynności AML właściwych dla instytucji obowiązanej; trafienie sankcyjne — do konkretnego wpisu i jego środków prawnych. Wynik PEP nie potwierdza wpisu sankcyjnego. Brak trafienia na jednej liście nie rozstrzyga też, czy mają zastosowanie inne listy, przepisy lub ograniczenia dotyczące transakcji.

Raport może uporządkować źródła, daty, dopasowania i ograniczenia sprawdzenia. Nie zastępuje oceny prawnej konkretnej sytuacji ani procedury AML instytucji obowiązanej. Screening HollowCoin oparty na opublikowanych listach wspiera decyzję zamawiającego. Za zastosowanie właściwych środków odpowiada podmiot, na którym ciąży dany obowiązek.